26. jślķ 2010
Sķšastlišinn föstudag var kvešinn upp dómur ķ héraši varšandi žaš hvernig gera skuli upp ólögleg gengistryggš lįn. Nišurstašan ķ žessu tiltekna mįli er sś aš greiša skuli žessi lįn eins og um óverštryggš lįn, meš lęgstu vöxtum Sešlabankans, sé aš ręša. Vert er aš hafa ķ huga aš dómnum veršur įfrżjaš og endanleg śrlausn Hęstaréttar liggur vonandi fyrir ķ haust. Žį er žaš einnig svo aš gengistryggšir lįns- og leigusamningar voru meš żmsum hętti og t.a.m. er ekki endanlega ljóst hvort öll gengistryggš ķbśšalįn eru ólögleg, žó telja megi allar lķkur į žvķ aš svo sé.
Žurfa lįntakar aš bregšast viš žessum dómi?
Nišurstaša žessa dóms er ķ takt viš tilmęli Fjįrmįlaeftirlitsins og Sešlabankans. Eftir žvķ sem Neytendasamtökin komast nęst ętla lįnveitendur aš haga innheimtu ķ samręmi viš ofangreind tilmęli žar til endanleg nišurstaša Hęstaréttar fęst. Verši lįntakar žó varir viš aš ekki sé innheimt ķ samręmi viš dóminn og tilmęlin, heldur t.a.m. mišaš viš neysluvķsitölu eša ašra vexti, ęttu žeir aš krefja lįnveitanda breytinga į žvķ. Ķ žeim tilvikum žar sem lįn hafa veriš greidd upp eša žar sem neytendur telja sig žegar hafa greitt meira en žeim ber samkvęmt dómnum og tilmęlunum eiga žeir svo rétt į endurgreišslu žess sem ofgreitt hefur veriš. Žį er ljóst aš sl. tvö įr eša svo hafa afborganir žessara lįna hękkaš langt umfram žaš sem heimilt var og eiga neytendur jafnframt rétt į endurgreišslu žess fjįr, eša žvķ aš žaš gangi upp ķ nśverandi eftirstöšvar. Hins vegar er e.t.v. rétt aš bķša nišurstöšu Hęstaréttar įšur en tölulegar kröfur um endurgreišslu eru settar fram, en žaš er vissulega vonandi aš Hęstiréttur komist aš nišurstöšu sem er hagfelldari fyrir lįntakendur. Žegar nišurstaša Hęstaréttar liggur fyrir veršur lķka aš teljast ótrślegt annaš en aš fjįrmįlafyrirtękin sjįlf hafi, annašhvort aš eigin frumkvęši eša į grundvelli lagasetningar, frumkvęši aš slķkum endurgreišslum enda varla fżsilegt, ofan į allt annaš, aš lįta fimmtķu žśsund lįntakendur höfša mįl.
Į hverju byggir nišurstašan?
Ķ mįlinu sem dęmt var ķ į föstudag voru mįlavextir meš žeim hętti aš Lżsing hf. hafši gert leigusamning viš neytanda um bifreiš. Samningsupphęšin var mišuš viš dagsgengi japansks jens og svissnesks franka. Samningnum var svo rift vegna vanefnda lįntaka og höfšaši Lżsing mįl til aš fį eftirstöšvar samningsins greiddar.
Lżsing gerši margs konar kröfur ķ mįlinu, en żtrasta krafan var sś aš uppgjör skyldi mišast viš verštryggingu og vexti Lżsingar į verštryggšum lįnum. Dómurinn féllst į fjóršu varakröfu Lżsingar, ž.e. aš mišaš skyldi viš óverštryggša vexti Sešlabankans.
Lįntakinn taldi hins vegar aš samningurinn skyldi standa aš öšru leyti en žvķ er varšaši hina ólöglegu gengistryggingu, žannig aš mišaš skyldi viš žį vexti sem samiš var um ķ upphafi, eša rķflega 4 %. Mįli sķnu til stušnings vķsaši hann m.a. til įkvęša samningalaga.
Dómurinn byggir į žvķ aš ašilar hafi samiš um aš lįniš skyldi verštryggt meš įkvešnum hętti og aš lįntaka hafi mįtt vera ljóst aš vextirnir sem ķ boši voru voru svo lįgir sem raun bar vitni vegna gengistryggingarinnar, en sambęrilegir vextir hafi ekki veriš ķ boši į samningum ķ ķslenskum krónum. Žar sem žessar forsendur hafi veriš rangar, ž.e. ekki hafi veriš löglegt aš gengisbinda lįniš į žennan hįtt, verši fallist į žaš meš Lżsingu aš upphafleg samningsįkvęši um vexti séu ekki bindandi. Žvķ eigi Lżsing rétt į žvķ aš fį greitt žaš sem reikna megi meš aš samiš hefši veriš um hefšu ašilar ekki tališ aš gengisbindingin vęri lögleg. Ljóst sé aš žrenns konar lįn hafi veriš ķ boši hjį Lżsingu, ž.e. gengistryggš, verštryggš og óverštryggš. Ekki sé ljóst hvort neytandinn hefši frekar vališ verštryggt eša óverštryggt lįn og žvķ beri aš velja žį leiš sem honum sé hagkvęmust, ž.e. aš miša viš óverštryggt lįn. Hins vegar sé ekki fęrt aš miša viš vexti Lżsingar į óverštryggšum lįnum, žar sem lįntaka hafi ekki veriš kynntir žeir vextir sérstaklega og er žvķ mišaš viš vexti Sešlabankans.
Ķ dómnum er žvķ mišur ekki tekin skżr afstaša til įkvęša samningalaga og žess hvort ekki beri aš beita žeim į žann hįtt sem lįntakinn ķ mįlinu leggur til. Hins vegar er vķsaš til samningalaga og sanngirnissjónarmiša žegar hafnaš er žeirri kröfu Lżsingar aš fara meš uppgjör samningsins eins og um verštryggt lįn hafi veriš aš ręša, en slķk višmišun kęmi sér augljóslega verr fyrir lįntaka.
Eins og įšur hefur komiš fram er afstaša Neytendasamtakanna sś aš vextir sem samiš var um viš töku gengistryggšs lįns skuli standa óbreyttir žó hin ólöglega gengistrygging falli brott. Žrįtt fyrir žennan nżfallna dóm telja samtökin enda erfitt aš koma auga į lagaleg rök fyrir annarri nišurstöšu.
