10. júlí 2008
Evrópuþingið hefur nú samþykkt að matvæli sem innihalda umdeild litarefni verði merkt með varúðarorðum.
Neytendasamtökin hafa margoft fjallað um asó-litarefnin en skaðsemi þeirra hefur lengi verið í umræðunni og gagnrýnivert að þau skuli yfirhöfuð leyfð í matvælum. Rannsóknir hafa ítrekað sýnt samhengi á milli neyslu efnanna og ofvirkni og hegðunarvanda hjá börnum. Á síðasta ári birtust niðurstöður könnunar (Southampton rannsóknin) sem sýndi að neysla litarefnanna jók ofvirkni hjá börnum. Efnin eru nokkuð algeng í matvælum t.d. í sælgæti, ýmsum drykkjum, frostpinnum og jafnvel í sultum. sjá grein sem birtist í 3 tbl. Neytendablaðsins 2007.
Matvæli merkt
Samkvæmt nýjum lögunum verður skylt að merkja matvæli sem innihalda litarefnin sex (E102, E104, E110, E122, E124 og E129, og ) með varúðarmerkingunni: „May have an adverse effect on activity and attention in children“ (Getur haft óæskileg áhrif á hegðun og einbeitingu barna). Þess er vænst að lögin taki gildi innan nokkurra vikna og merking verði komin í gagnið seinast 18 mánuðum síðar.
Jákvætt skref
Neytendasamtök í Evrópu hafa barist fyrir því að efnin verði bönnuð enda eðlilegt að tekið sé ríkt tillit til barna og ólíðandi að efni sem geti haft áhrif á heilsu þeirra séu leyfð. Sérstaklega í ljósi þess að efnin eru með öllu óþörf og framleiðendur geta notuð öruggari litarefni. Anna Glayzer sem er í forsvari fyrir herferðina „Action on Additives“ segir ákvörðun Evrópuþingsins þetta mjög jákvætt skref. Hins vegar megi spyrja hvort ekki sé rétt að banna efnin ef það liggja á annað borð fyrir sannanir sem réttlæta varúðarmerkingu. Foreldrar þurfa eftir sem áður að lesa á pakkningar og ekki hafa þau stjórn á því sem börnin borða utan heimilis.
Geta valdið ofnæmisviðbrögðum
Litarefnin voru lengi vel bönnuð á Íslandi enda munu margir haldnir óþoli gagnvart þeim. Árið 1997 voru efnin hins vegar leyfð þar sem Ísland varð að framfylgja tilskipun Evrópusambandsins um aukefni í matvælum. Neytendasamtökin gerðu athugasemd við rýmkun laganna á sínum tíma. Rökin fyrir því að leyfa efnin voru m.a þau að fólk sem þyldi ekki efnin gæti lesið innihaldslýsingu og þannig forðast þau. En það getur verið hægara sagt en gert. Á heimasíðu matvælastofnunarmá sjá töflu yfir efnin og hvernig þau eru merkt sjá töflu neðst á síðu . Framleiðendur geta notað E-númerið, en einnig er leyfilegt að merkja heitið á ensku eða Norðurlandamáli. Litarefnið E 122 getur t.d. verið merkt með E-númeri eða gengið undir nöfnunum Azorúbín og Carmoisine.