Það eru ekki nema 15 ár síðan farið var að rækta erfðabreyttan mat að einhverju ráði og þróunin hefur verið ógnarhröð. Hér á landi er eflaust mikið selt af erfðabreyttum mat en fram til þessa hefur ekki verið skylt að merkja hann sérstaklega. Samkvæmt könnun sem Gallup gerði á árinu 2005 kom í ljós að 91% aðspurðra vilja merkingar á erfðabreyttar vörur. Þannig liggur ljóst fyrir hver vilji íslenskra neytenda er.

Skylt að merkja í Evrópu
Því er ólíkt farið í Evrópu þar sem hörð andstaða neytenda hefur leitt til þess að bæði merkingar og lög og reglur um erfðabreytta ræktun á matvælum eru mun strangari þar en t.d. í Bandaríkjunum. Það eru þó ekki endilega heilsufarsleg áhrif sem neytendum er umhugað um. Margir hafa áhyggjur af þeim óafturkræfu umhverfisáhrifum sem erfðabreytt ræktun gæti haft í för með sér. Gagnsemin liggur auk þess ekki fyrir því tæknin hefur ekki skilað lægra verði á matvælum, erfðabreyttur matur bragðast ekki betur og hefur ekki lengra geymsluþol. Rannsóknum á því hvort tæknin hafi minnkað notkun á skordýraeitri og varnarefnum ber ekki saman og þá trúa fæstir því að erfðatæknin muni útrýma hungri í heiminum enda vandinn mun stærri og flóknari en það.

Hver bað um erfðabreyttan mat?
Það virðast ekki vera hagsmunir neytenda sem ráða för þegar erfðabreyttur matur var kynntur til sögunnar. Neytendur voru reyndar aldrei spurðir að því hvort þeir vildu erfðabreyttan mat og víða hefur ekki var talin ástæða til að merkja hann sérstaklega. Þessi afstaða kemur kannski ekki á óvart í Bandaríkjunum þar sem stóru líftæknifyrirtækin eins og Monsanto hafa gríðarleg pólitísk ítök. Þar hafa menn einfaldlega ákveðið að þessar upplýsingar komi neytendum ekki við. Frjáls markaður byggist þó einmitt á því að neytendur taki meðvitaða ákvörðun og að allar upplýsingar sem skipta máli séu aðgengilegar.

Loksins reglur á Íslandi
Um næstu áramót eiga að ganga í gildi  reglur um merkingar á erfðabreyttum vörum þannig að Ísland mun ekki lengur verða eina landið í Evrópu sem ekki skyldar framleiðendur eða seljendur til að gefa upp innihald erfðabreytts hráefnis. Margir seljendur hafa lýst yfir óánægju með þessar nýju reglur og segja að það gæti orðið vandamál að flytja inn erfðabreyttan mat frá Bandaríkjunum sem ekki er merktur sem slíkur. Hlutfallið af bandarískum mat hér á markaði er þó frekar lítið eins og ítrekað var bent á fyrir nokkrum árum þegar Neytendasamtökin kvörtuðu yfir því að lágt gengi bandaríkjadals skilaði sér ekki í lægra vöruverði.

Þarf ekki að hækka verð
Neytendasamtökin gefa lítið fyrir þau rök seljenda að merkingar á erfðabreyttum mat leiði til hærra vöruverðs. Ef svo er þá virkar samkeppnin ekki eins og skyldi. Einfaldast er að þeir framleiðendur sem nota erfðabreytt hráefni í vörur sínar sjái sjálfir um að merkja þær. Sem dæmi má nefna að vörur eins og Cheerios og Coco Puffs koma sérpakkaðar fyrir íslenskan markað og það væri einfalt að bæta við upplýsingum ef þessar vörur innihalda erfðabreytt hráefni. Þá þarf iðulega að bæta við upplýsingum á vörur sem koma frá Bandaríkjunum til að þær uppfylli þær reglur sem gilda hér, þ.e. Evrópureglur. Þá eru bandarískar vörur fluttar til Evrópu og þar er skylda að merkja erfðabreyttar vörur þannig að fordæmin eru fyrir hendi.

Sjá ítarlega umfjöllun um erfðabreytt matvæli í Neytendablaðinu