Mikilvægir frestir

Þegar tjón verður, til dæmis slys, eignatjón eða veikindi, er mikilvægt að bregðast skjótt við. Í tryggingum gilda nefnilega ákveðnir frestir sem þarf að virða. Þeir eru tilkynningarfrestur, fyrningarfrestur, málskotsfrestur og matsfrestur.

Tilkynningarfrestur – innan 12 mánaða

Þú þarft að tilkynna tryggingafélaginu um tjón innan árs frá því þú veist, eða hefðir átt að vita, að eitthvað hafi gerst sem gæti veitt þér rétt til bóta. Þetta á við um flestar tryggingar, nema ábyrgðartryggingar. Ef tjónið er ekki tilkynnt innan þessa tímafrests getur tryggingafélagið hafnað kröfunni alfarið, jafnvel þótt tjónið sé augljóslega bótaskylt.

Hvenær byrjar fresturinn að líða?

Upphaf frestsins fer eftir tegund tjónsins:

Eignatjón, eins og brotinn farsími eða skemmt hjól, er venjulega strax sýnilegt. Þá byrjar tilkynningarfresturinn að líða á tjónsdegi.
Líkamstjón, til dæmis beinbrot eða áverki á stoðkerfi. Þá getur verið flóknara að gera sér grein fyrir upphafi frestsins. Þar byrjar fresturinn ekki endilega á slysdegi heldur þegar ljóst verður að afleiðingar meiðslanna eru alvarlegar eða varanlegar.

Fyrningarfrestur – 4 eða 10 ár

Ef of langur tími líður án þess að þú krefjist bóta getur krafa þín fyrnst. Það þýðir að þú tapar réttinum til bóta, jafnvel þótt þú hafir áður tilkynnt tryggingafélaginu um tjónið og átt í samskiptum við það.

Fyrningarfresturinn fer eftir tegund tjóns og tryggingar, en er oftast svona:

4 ár frá lokum þess árs sem þú vissir eða hefðir átt að vita að þú ættir rétt til bóta.
10 ár að hámarki, jafnvel þó þú hafir ekki fengið allar upplýsingar fyrr.
Sérreglur um umferðarslys: Krafa vegna líkamstjóns í umferðarslysi fyrnist alltaf á tíu árum frá slysdegi, óháð því hvenær þú vissir um rétt þinn.

Hvenær byrjar fyrningarfresturinn að líða?

Eignatjón: Fresturinn byrjar yfirleitt að líða í lok þess árs sem tjónið varð, því eignatjón er yfirleitt strax sýnilegt og ljóst hver ber ábyrgð á því.
Líkamstjón: Fresturinn byrjar að líða í lok þess árs þegar þú fékkst, eða hefðir átt að fá, nauðsynlegar upplýsingar um afleiðingar meiðslanna og hver bæri ábyrgð á tjóninu.

Fyrningarfrestur getur því hafist löngu eftir að slysið varð, sérstaklega ef heilsufarsleg áhrif koma í ljós síðar.

Hvað getur stöðvað fyrningu?

Ef tryggingafélagið viðurkennir kröfuna með einhverjum hætti, til dæmis með greiðslu.
Ef þú skýtur málinu til úrskurðarnefndar eða dómstóla.

Matsfrestur (vegna slysa) – þrjú ár frá slysdegi

Í skilmálum slysatrygginga (t.d. vinnu- eða frítímaslysa) er oft kveðið á um sérstakan matsfrest. Það þýðir að sá sem slasast þarf að óska eftir mati á varanlegum afleiðingum slyssins, svokölluðu örorkumati, innan ákveðins tíma. Slíkt mat er forsenda þess að fá greiddar bætur fyrir varanlega örorku vegna slyssins. Fresturinn er almennt þrjú ár og byrjar að líða á slysdegi, án undantekninga og óháð því hvenær bataferli lýkur. Hægt er að óska eftir því að tryggingafélag framlengi frestinn en því er ekki skylt að verða við slíkum beiðnum.

Hvenær byrjar fresturinn að líða?

Strax á slysdegi, óháð því hvenær þú áttaðir þig á hversu alvarleg meiðslin eru.

Hafðu í huga:

Frestir framlengjast ekki sjálfkrafa þótt þú sért í samskiptum við tryggingafélagið.
Gættu að því að tilkynna tjón innan árs og fá upplýsingar hjá tryggingafélaginu um alla fresti sem eiga við um tjónið.
Ef þú færð aðstoð lögmanns sem gerir mistök og bregst ekki við áður en frestir renna út, getur starfsábyrgðartrygging lögmannsins hugsanlega bætt þér tjónið.
Hafðu samband við tryggingafélagið sem fyrst eftir að þú lendir í tjóni og spurðu sérstaklega um fresti sem gætu átt við í þínu tilviki.
Fjölmörg mál hafa komið til kasta úrskurðarnefndar í vátryggingamálum og dómstóla þar sem deilt er um hvort tjónþolar hafi glatað rétti sínum til bóta vegna þess að tilkynningar- eða fyrningarfrestur hafi runnið út. Atvik hvers máls eru metin sérstaklega og tekið er mið af því hvenær tjónþoli hafði raunverulega, eða mátti hafa, vitneskju um bótarétt sinn. Því er ekki hægt að gefa nákvæmar eða almennar leiðbeiningar um upphafstíma fresta sem gilda í öllum tilvikum.

Tímalína fresta

Hér að neðan má sjá dæmi um þá tímafresti sem þarf að huga að í reiðhjólaslysi þar sem bæði varð líkamstjón og munatjón. Dæmið miðast við reiðhjólaslys sem er bótaskylt úr frítímatryggingu fjölskyldutryggingar. Reiðhjólið skemmdist líka og bætur vegna þess eru sóttar í innbústryggingu.

1. júní 2020

Tjónsdagur. Munatjón og líkamstjón.

31. maí 2021

Tilkynningafrestur

Tilkynningafrestur vegna reiðhjóls (munatjóns) rennur út. Upphaf frests á tjónsdegi, þegar hjólið skemmdist.

Tilkynningafrestur vegna líkamstjóns gæti byrjað að renna út en upphaf frestsins er ekki endilega á tjónsdegi, heldur er horft til þess hvenær tjónþoli gat gert sér grein fyrir tjóni sínu. Öruggast er að tilkynna líkamstjónið fyrir þennan tímapunkt.

15. ágúst 2022

Tryggingafélag hafnar að greiða bætur. Kærufrestur til úrskurðarnefndar er eitt ár.

1. júní 2023

Frestur til að láta meta varanlegar afleiðingar líkamstjóns rennur út.

14. ágúst 2023

Frestur til að kæra höfnun tryggingafélags til úrskurðarnefndar rennur út.

31. desember 2024

Fyrsta mögulega fyrning tjóns.

Munatjónið fyrnist yfirleitt í kringum þennan tímapunkt.

Líkamstjónið fyrnist í fyrsta lagi í kringum þennan tímapunkt.

31. desember 2030

Allar kröfur fyrnast ef ekki er búið að rjúfa fyrningu.